DƯA CHUỘT-Cucumis sativus-cây thuốc nam

DƯA CHUỘT

Tên khác: Dưa leo.

Tên khoa học: Cucumis sativus L.; thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae).

Mô tả: Cây leo sống hàng năm, chia ra nhiều nhánh có gốc và có lông. Tua cuốn đơn. Lá chia thuỳ rõ. Hoa đơn tính mọc ở nách lá, màu vàng. Số hoa đực nhiều hơn số hoa cái. Quả mọng trên quả có nhiều u vằn và gai.

Bộ phận dùng: Quả (Fructus Cucumis Sativi).

Phân bố và thu hái:Cây có nguồn gốc từ Ấn Độ và Trung Quốc, trồng thông thường lấy quả làm rau ăn. Có thể thu hái quả quanh năm.

Thành phần hoá học:Ngoài các thành phần thông thường, còn có các nguyên tố Ca, P, Fe, S, Mn và nhiều muối Kali, các chất nhầy và các vitamin A, B₁, B₂, PP và vitamin C. Quả chứa một enzym là erepsin, enzym thuỷ phân protein; còn có acid ascorbic oxydase, succinic và malic dehydrogen, chất thơm.

Tính vị, tác dụng: Dưa chuột có vị ngọt, tính lạnh, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, lọc máu, làm tan acid uric và các urát, lợi tiểu và gây ngủ nhẹ. Quả bổ dưỡng và làm nhầy dịu; hạt làm mát, bổ, lợi tiểu.

Công dụng: Thường được chỉ định dùng trong các trường hợp sốt nhẹ, nhiễm độc đau bụng và kích thích ruột, thống phong, tạng khớp, sỏi, bệnh trực khuẩn coli. Dùng đắp trị ngứa, nấm ngoài da và dùng trong mỹ phẩm làm thuốc giữ da, làm kem bôi mặt.

Cách dùng: Để uống trong, dùng Dưa chuột nấu ăn, có thể ăn sống, nhưng khi ăn nhiều lại gây khó tiêu. Để dùng ngoài, lấy dưa leo giã ra lấy dịch bôi hoặc lấy nước bôi, hoặc nấu dịch tươi pha cồn làm nước rửa mặt. Có thể chế thành dạng pomát làm dịu dùng trị bệnh ngoài da, nứt nẻ môi, giữ da mặt.

Bài thuốc:

1. Chữa phù thũng bụng trướng, tay chân đều phù: dùng 1 quả Dưa chuột to bổ ra, để cả hạt, nấu với giấm, cho đến khi chín nửa chừng, ăn vào lúc sáng sớm đói lòng, ăn hết cả cái lẫn nước, thì nước sẽ tháo dần hết mà xọp phù.

2. Chữa hội chứng lỵ nhiệt ở trẻ em: dùng 10 quả Dưa chuột non, nấu với mật cho ăn dần, trong 1-2 ngày thì khỏi.

3. Chữa bị mèo cào phải, sinh sưng đau: dùng rễ cây Dưa chuột giã nhỏ đắp lên chỗ bị thương.

4. Giải độc chữa ngộ độc: Lá cây Dưa chuột giã vắt lấy nước cốt uống thì gây nôn tháo.

www.duoclieu.org